درباره گوش – دکتر شبنم اذری

درباره گوش

درباره گوشدرباره گوش

گوش اندام حسی است که صدا را دریافت می‌کند. گوش انسان از سه قسمت خارجی، میانی و داخلی تشکیل شده‌است. اختلاف زمان جزئی که در رسیدن صدا به دو گوش وجود دارد، به تشخیص جهت صدا کمک می‌کند. امواج حرکتیصوت در گوش به امواج الکتریکی تبدیل و به مغز فرستاده می‌شوند. گوش انسان قادر است بین ۲۰ تا ۲۰۰۰۰ هرتز را درک کند. به این محدوده محدوده شنوایی انسان می‌گویند.

گوش از سه بخش مختلف تشکیل شده است: گوش خارجی، میانی و درونی.

  • ۱- گوش خارجی، گرفتن امواج
  • ۲- گوش میانی: ارتعاشات مفید
  • ۳- گوش داخلی: شروع تحریکات عصبی

گوش خارجی، گرفتن امواج

گوش بیرونی یا خارجی را که دیگران آن را می‌بینند لاله گوش می‌گویند. مهمترین کار گوش بیرونی گرفتن صداها است. وقتیکه صدا ایجاد می‌شود، امواج صوتی تولید و در هوا منتشر می‌شوند؛ بعد از اینکه امواج وارد گوش بیرونی شدند از طریق سوراخ گوش وارد گوش می‌شوند و راهی گوش میانی می‌گردند. یکی از وظایف گوش بیرونی حفظ گوش از طریق جرم گوش می‌باشد؛ این جرم مخصوص، گوش را از پوست اطراف سوراخ گوش در مقابل عفونتها محافظت می‌کند. گوشها ماده‌ای شبیه موم ترشح می‌کنند تا از داخل گوش محافظت نمایند. اگر ترشح موم خیلی زیاد باشد، سفت می‌شود و ممکن است گوش را به درد بیاورد واگر خودتان بخواهید موم سفت شده را از گوش خارج کنید به گوشتان آسیب خواهد رساند. مجرای گوش خارجی، لوله ایست به طول ۲ یا ۳ سانتیمتر که در حدود یک سانتیمتر مکعب حجم داردو به پردهٔ صماخ ختم می‌شود. ارتعاشات صوتی تا قسمت انتهایی این لوله به وسیلهٔ هوا منتقل می‌شود و پس از آن به وسیلهٔ محیط‌های جامد یا مایع به گوش میانی انتقال می‌یابد. بعضی وقت‌ها انسان به چشم نیاز دارد.

گوش میانی: ارتعاشات مفید

مهمترین کار گوش میانی گرفتن امواج صوتی است که گوش خارجی می‌گیرد و آنها را به لرزش تبدیل می‌کند و به گوش درونی می‌فرستد و این عمل را با استفاده از پرده گوش که گوش بیرونی را از گوش میانی جدا می‌کند انجام می‌دهد. سه استخوان ریز و ظریف موجود در گوش را استخوانچه می‌نامند. پرده گوش قسمتی از پوست نازکی است که مثل طبل محکم گسترده شده است و به اولین استخوانچه چسبیده است این استخوان کوچک استخوان چکشی (مالئوس) نامیده می‌شود. استخوان چکشی به استخوان کوچک دیگری چسبیده است که به آن استخوان سندانی گفته می‌شود؛ استخوان سندانی به کوچکترین استخوان در بدن متصل است که به آن رکابی می‌گویند.

بخش‌های گوش:

۱-جمجمه ۲-مجرای گوش ۳-لاله ۴-پرده ۵-دریچهٔ بیضی ۶-استخوان چکشی ۷-استخوان سندانی ۸-استخوان رکابی۹-دالان ۱۰-حلزون ۱۱- عصب شنوایی ۱۲-لوله استاش.

استخوان چکشی به پرده صماخ و استخوان رکابی به دریچهٔ بیضی ختم می‌شود که سطح آن ۱۴ مرتبه از پردهٔ صماخ کوچکتر است و در نتیجه فشار برآن ۱۴ مرتبه بیشتر می‌باشد.

گوش داخلی: شروع تحریکات عصبی

بعد از اینکه امواج صوتی در گوش میانی به ارتعاش تبدیل شده ارتعاشات وارد گوش داخلی می‌شوند. ارتعاشات داخل حلزون شنوایی می‌روند، حلزون شنوایی یک لوله کوچک و حلقه‌ای در گوش داخلی و جزء لابیرنت غشایی است؛ حلزون شنوایی پر از مایع است و روی آن را هزاران تار از موهای باریکی پوشانده است. وقتی ارتعاشات صوتی به مایع داخل حلزون شنوایی برخورد می‌کنند، مایع داخل حلزون شروع به لرزیدن می‌کند. انواع مختلف صداها نمونه‌های مختلفی از ارتعاشات می‌سازد؛ ارتعاش باعث حرکت موهای ریز سلولهای شنوایی می‌شود و هر چه ارتعاش بیشتر باشد موهای سلول حلزون بیشتر حرکت خواهد کرد.

 

لاله گوش بخش بیرونی گوش یا دستگاه شنوایی در بسیاری از حیوانات است. این عضو در برخی جانداران مانند انسان ثابت است اما در بیشتر حیوانات، توانایی حرکت و چرخش دارد. لاله گوش برای جمع کردن و هدایتامواج صوتی و تشخیص جهت صدا بکار می‌رود. در انسان لاله گوش بی‌حرکت است ولی تا اندازه‌ای جهت صوت را می‌تواند تشخیص دهد.

لاله گوش ساختاری غضروفی دارد لذا سوراخ کردن آن برای کاربردهای آرایشی آسان است

 

پرده صَماخ (به انگلیسی: tympanic membrane) یا پرده گوش یا پرده تَبیره[۱] اولین بخش از گوش میانی است این پرده نازک گوش میانی را از گوش خارجی جدا می‌کند. پشت پرده صماخ استخوان چکشی از استخوانچه‌های گوش میانی قرار دارد.

وقتی امواج صوتی وارد گوش می‌شوند و به پرده صماخ می‌رسند پرده گوش را به لرزش در می‌آورند، ارتعاشات صوتی سپس وارد سه استخوانچه گوش میانی می‌شوند و به این طریق از گوش میانی عبور می‌کنند و وارد گوش داخلی می‌شوند.

در انسان، پرده گوش کمی مخروطی شکل است و مساحت آن در حدود ۸۵ میلی‌مترمربع است. پرده گوش از دو بخش تشکیل شده است. بخش نرم پرده یا پارس فلاسید و بخش سفت پرده یا پارس تنسا که بخش سفت پرده pars tensa از فیبرهایکلاژن شعاعی و دایره‌ای تشکیل شده‌است. این فیبرها با لایه‌های بافت همبند به هم متصل شده و از خارج با یک لایه روپوستی از بافت پوششی صدفی که در امتداد پوست مجرای گوش خارجی قرار دارد پوشانیده شده‌اند. سطح داخلی پرده گوش را نیز لایه‌ای مخاطی از سلول‌های صدفی مژک‌دار پوشانیده است. وضعیت پرده گوش عامل مهمی در تغییر شدت یا غربال‌گری طیف محرک صوتی محسوب می‌شود و بنابراین اطمینان از سلامت آن حایز اهمیت است.

بررسی بالینی

برای معاینه پرده صماخ در مطب از گوش‌بین یا اُتوسکوپ استفاده می‌شود. آسیب به پرده و پارگی آن مثلاً به دلیل تروما یا عفونت گوش میانی خصوصاً اگر دو طرفه باشد می‌تواند موجب کم‌شنوایی شود. سلامت پرده در شنوایی‌سنجی نیز قابل بررسی است.

جسم سلولی نورون‌های آوران در عقده مارپیچی قرار دارد. این سلول‌ها دو قطبی هستند. بخش محیطی آنها در اندام کورتی به سلول‌های مویی حسی متصل می‌شود، در حالی که آکسون مرکزی آنها عصب حلزونی را شکل داده و به هسته‌های حلزونی ختم می‌شود.

نورون‌های آوران در دو نوع اصلی فیبرهای شعاعی داخلی (عصب‌دهی سلول‌های مویی داخلی) و فیبرهای حلقوی خارجی (عصب‌دهی سلول‌های مویی خارجی) وجود دارند. فیبرهای حلقوی خارجی در کل ۵ تا ۱۰ درصد نورون‌های آوران را تشکیل می‌دهند و بقیه نورون‌ها از نوع شعاعی داخلی هستند. هر فیبر حلقوی خارجی از تونل کورتی گذشته و مسیری عرضی در حدود ۵/۰ تا ۷/۰ میلی‌متر را طی می‌کند و به انتهای حدود ۲۰ سلول مویی خارجی رشته عصبی می‌فرستد.

اکثر آوران‌های حلزونی، فیبرهای شعاعی داخلی هستند. از هر سوراخ هابنولا حدود ۲۰ فیبر شعاعی داخلی عبور کرده و مستقیماً به سلول‌های مویی داخلی متصل می‌گردد. نورون‌های آوران از نقطه سیناپس با سلول‌های مویی داخلی تا محل پایان یافتن در هسته‌های حلزونی با یکدیگر یا با سایر نورون‌ها هیچ اتصالی ندارند.

آکسون آوران‌های حلزونی در مدیولوس به یکدیگر پیوسته و عصب حلزونی را تشکیل می‌دهند. استقرار کوکلئوتوپیک (یا تونوتوپیک) در عصب شنوایی و مسیرهای شنوایی نیز حفظ می‌گردد.

تعداد آوران‌های حلزونی در گونه‌های مختلف جانداران متفاوت است. در انسان و میمون سنجابی تقریباً ۰۰۰/۳۰ آکسون وجود دارد در حالی که در گربه ۰۰۰/۵۰ و در خوکچه هندی و موش صحرایی در حدود ۰۰۰/ ۲۴ آکسون مشاهده می‌شود.

 

صب دهلیزی حلزونی (Vestibulocochlear nerve) زوج هشتم از اعصاب مغزی است که خود از دو عصب تشکیل می‌گردد: عصب شنوایی یا حلزونی Cochlear و عصب دهلیزی Vestibular.

عملکرد

عصب شنوایی در هسته حلزونی -در ساقه مغز محل پیوند پل مغز با پیاز نخاع- ختم شده و در شنیدن نقش دارد. منطقه شنوایی در لوب گیجگاهی (تمپورال) قشر مغز قرار دارد. منطقه شنوایی اولیه شامل نواحی ۴۱ و ۴۲ برودمن بوده و منطقه شنوایی ارتباطی در ناحیه ۲۲ برودمن قرار دارد.

عصب دهلیزی به همراه عصب شنوایی بوده و در هسته دهلیزی ختم می‌شود. هسته دهلیزی در محل اتصال پل مغزی و پیاز نخاع قرار می‌گیرد. عصب دهلیزی در تعادل و همچنین حرکات هماهنگ چشم‌ها در ارتباط با حرکات سر نقش دارد. از نشانه‌های آسیب عصب دهلیزی، سرگیجه، تهوع و دودوئَک Nystagmus است.

Be the first to comment

Leave a comment

Your email address will not be published.


*